Nếu Oppenheimer là đỉnh cao đưa Christopher Nolan đến với tượng vàng Oscar, thì The Odyssey (2026) chính là câu trả lời đanh thép nhất cho thấy vị đạo diễn thiên tài này vẫn chưa hề chạm tới giới hạn của mình.
Được chuyển thể từ một trong những sử thi cổ nhất lịch sử nhân loại của nhà thơ Homer, bộ phim thời lượng 3 tiếng này không chỉ là một bom tấn giải trí thông thường. Đó là tác phẩm điện ảnh đầu tiên trong lịch sử được quay hoàn toàn bằng máy ảnh phim IMAX 70mm khổng lồ, tạo nên những đại cảnh cô đơn, hoang vu vô tiền khoáng hậu do nhà quay phim Hoyte van Hoytema bấm máy. Hơn cả một kỳ quan thị giác, The Odyssey chính là bộ phim xuất sắc nhất từ trước đến nay của Nolan, cô đọng toàn bộ những nỗi ám ảnh kinh điển của ông về thời gian, số phận và sự tự hủy hoại của con người.
Odysseus: Sự giao thoa giữa J. Robert Oppenheimer và Batman
Nolan không chọn cách tiếp cận an toàn mang tính minh họa lịch sử. Dưới bàn tay nhào nặn của ông, người hùng huyền thoại Odysseus (do Matt Damon thủ vai với gương mặt hằn sâu những vết cắt suy tư) hiện lên như một sự tổng hòa các nhân vật kinh điển trước đây của Nolan: có chút dằn vặt của Oppenheimer, sự thỏa hiệp gánh vác của Batman, và những mảnh ký ức vụn vỡ như Leonard Shelby trong Memento.
Vết thương tâm lý thời hậu chiến (PTSD)
Bộ phim biến câu chuyện thần thoại thành một câu chuyện gốc đầy bi kịch về sự vỡ mộng thời hậu chiến. Chiến tranh Troy nổ ra dưới danh nghĩa giành lại người đẹp Helen (Lupita Nyong’o) thực chất chỉ là một cái cớ tầm thường cho các tuyến đường thương mại.
Chiến thắng của quân Hy Lạp được định đoạt bằng chiến thuật “Con ngựa Troy” đầy dối trá. Nhưng giống như bom nguyên tử của Oppenheimer, Odysseus cay đắng nhận ra việc vi phạm quy luật chiến tranh này đã đẩy bánh xe lịch sử vào một quỹ đạo đen tối. Hành trình trở về quê nhà Ithaca của anh không chỉ là cuộc chiến chống lại quái vật Scylla hay phù thủy Circe, mà là một cuộc nội chiến tâm lý kéo dài hàng thập kỷ nhằm tìm lại phần “người” đã mất sau chiến tranh.
Khi dàn đả nữ Hollywood ‘chiếm sóng’ và định hình lại cấu trúc sử thi
Mặc dù câu chuyện xoay quanh hành trình của những người đàn ông đổi quần chẽn Hy Lạp cổ đại thành những chiếc quần dài hiện đại (một chi tiết biến tấu đầy táo bạo của nhà thiết kế Ellen Mirojnick), The Odyssey lại thực sự thăng hoa nhờ màn trình diễn xuất chúng của các nhân vật nữ.
- Penelope (Anne Hathaway): Ở quê nhà Ithaca, cô vừa phải nuôi dạy đứa con trai Telemachus (Tom Holland), vừa phải đối đầu với hàng tá gã cầu hôn thô lỗ, tham lam đang bao vây vơ vét tài sản dưới sự dẫn đầu của Antinous (Robert Pattinson). Hathaway đã lột tả xuất sắc sự kiên cường lẫn tổn thương sâu sắc của người vợ chờ chồng.
- Zendaya (Nữ thần Athena): Vị nữ thần hộ mệnh hiện lên với ánh mắt quan sát đầy uy quyền và thấu cảm.
- Charlize Theron (Calypso) & Samantha Morton (Circe): Đem đến những phân đoạn ma mị mang hơi hướng phim kinh dị/quái vật Hollywood (body horror).
- Lupita Nyong’o: Hóa thân kép xuất sắc vào cả hai vai Helen và kẻ sát nhân Clytemnestra.
Giữa một cuộc chiến do đàn ông khơi mào, các nữ thần, phù thủy và vương hậu hiện lên không phải như những giải thưởng hay nạn nhân vô tri. Họ sở hữu một thứ quyền lực và sự giận dữ tập trung, lạnh lùng nhưng đầy sức nặng, cất lên tiếng nói đanh thép phê phán sự ích kỷ của các đế chế nam quyền.
Sự táo bạo trong ngôn ngữ điện ảnh hiện đại
Nolan chứng minh sự dũng cảm vô bờ bến khi dùng ngôn ngữ hiện đại để kể một câu chuyện 3.000 năm tuổi:
- Âm nhạc phi truyền thống: Thay vì dàn nhạc giao hưởng cổ điển, Ludwig Göransson đã tạo ra một sự va đập nghẹt thở giữa nhạc điện tử (synths) và tiếng trống dồn dập, mô phỏng nhịp điệu của các nghi lễ tôn giáo cổ xưa. Đặc biệt, sự xuất hiện của nam rapper Travis Scott trong vai một người hát rong (bard) mang lại luồng sinh khí hiện đại đầy bất ngờ.
- Phong cách Brutalism & Bi kịch Hy Lạp: Bối cảnh phim tối giản, heavily symbolic (giàu tính biểu tượng) chịu ảnh hưởng lớn từ vở kịch masked The Oresteia (1981) của Peter Hall, nhấn mạnh tính trình diễn của một truyền thuyết truyền miệng.
Nolan liên kết sự sụp đổ của thời kỳ Đồ Đồng muộn với việc vi phạm luật “Xenia” (Luật tiếp đãi/Lòng hiếu khách của Zeus) – hay cốt lõi chính là sự tử tế tối thiểu giữa con người. Con ngựa Troy dối trá hay đám cầu hôn đốn mạt đều là biểu hiện của căn bệnh ích kỷ này. Bằng việc để các anh hùng nói giọng Mỹ, Nolan kín đáo gửi gắm lời cảnh báo đến các đế chế hiện đại về sự sụp đổ tất yếu khi các giá trị đạo đức bị chà đạp.